Epistulae — Book 1 — Gadsden Classics

tandem eluctati retinacula blanda morarum

OSTHEA nobilium cenis sumptuque nepotum

Si qua fides falsis umquam est adhibenda poetis

Ἑλλαδικῆσ μέτοχον μούσησ Latiacque camenae

Ῥωμαίων ὕπατοσ ἀρεταλόγῳ ἠδὲ,

Aequoream liqui te propter, amice, Garumnam.

O qui vetustos uberi facundia

Perge, o libelle, Sirmium

PRIMUS iucundi foret 1 hic tibi fructus honoris

AUSONIUS, cuius ferulam nunc sceptra verentur,

Ostrea Baianis certantia, quae Medulorum

AUSONIUS salve caro mihi dico Theoni,

AUSONIUS consul vatem resaluto Theonem.

QUALIS Picenae populator turdus olivae

CREDIDERAM nil posse meis adfectibus addi,

debeo et hanc nostris, fili dulcissime, curis

Condiderat iam Solis equos Tartesia Calpe

PAULINO Ausonius, metrum sic suasit, ut esses

Iam patinas implebo meas, ut parcior ille

Iambe Parthis et Cydonum spiculis,

Philon, meis qui vilicatus praediis,

discutimus, Pauline, iugum, quod nota fovebat

PROXIMA quae nostrae fuerat querimonia chartae,

quarta tibi haec notos detexit epistula questus,

CONTINUVTA meae durare silentia linguae

Quarta redit duris haec iam messoribus aestas,

Omnipotens genitor rerum, cui summa potestas,

Sume igitur pastas dumoso in rure volucres,

PAUPERIS ut placeat carum tibi munus amici,

Pedite sursum flumina!

Burdigalac molles liquimus inlecebras.

cognita diversoque maris deprensa profundo,

nec plasma semper adimunt,

Ἄξιον Αὐσόνιοσ sermone adludo bilingni.

Αὐσόνιοσ Παύλῳ: σπεῦδε φίλους ἰδέειν.

te propter campos incolo Santonicos;

sales opimas, Tetradi,

et dic ero meo ac tuo

Augustae faustum munus habere manus:

paganum Medulis iubeo salvere Theonem.

dulcibus in stagnis reflui maris aestus opimat.

versibus expediens, quod volo quodve queror.

Aurea mala, Theon, set plumbea carmina mittis;

clunes opimat cereas

quo, venerande pater, diligerere magis,

historiam: quamquam titulo non digna sereno

stridebatque freto Titan iam segnis Hibero:

tu prior et nomen praegrederere meum,

maiorum mensis applaria sucus inundet.

iambe pinnis alitum velocior,

ut ipse vult, ἐπίτροποσ,

temperies, leve quod positu et venerabile iunctis

credideram quod te, Pauline, inflectere posset

Pauline, et blando residem sermone lacessit.

te numquam tacito memoras placitamque latebris

et totiens cano bruma gelu riguit,

exaudi, si iusta precor, ne sit mihi tristis

quas latitans filicis sub tegmine callidus anceps,

munera ne reputes, quae mittis ditia nobis.

investigatum ferre dolo leporem.

Santonicamque urbem vicino accessimus agro:

aut refugis nudata vadis aut scrupea subter

Paule, Camenarum celeberrime Castaliarum

Musae. quid facimus? τί κεναῖσιν ἐφ' ἑλπίσιν

congressus igitur nostros pete. si tibi cura.

cavesque, ne sit tristis et dulci carens

have atque salve plurimum.

proximus ex longo gradus est quaestoris amici

Quid geris extremis positus telluris in oris,

accepi, dilecte Theon, numerabile munus,

Tertia fissipedes renovavit Luna iuvencas,

unius massae quis putet has species?

vel qui lucentcs rapuit de vitibus uvas,

accessit (grates superis medioque nepoti,

anxia maestarum fuerit querimonia rerum.

iam succedentes quatiebat Luna inveneas,

quamquam et fastorum titulo prior et tua Romae

Padi mentis impetu torrentior,

(nam gloriosum Graeculus nomen putat.

tractabat paribus Concordia mitis habenis;

eliceretque tuam blanda obiurgatio vocem.

officium set nulla pium mihi pagina reddit,

desidiam exprobras neglectaeque insuper addis

ex quo nulla tuo mihi littera venit ab ore,

ulla dies, placidam nox rumpat nulla quietem,

dum simili mentitur aves fallitque susurro,

nam tibi quid dignum referam pro piscibus illis,

quae tantae tenuere morae rumore sub omni?

quod tibi si gratum est, optime Paule, proba,

antra et muriceis scopulorum mersa lacunis,

alumne quondam, nunc pater,

Indimus ἀφρυδίῃδιν ἐν ἤματι

quae mihi, conspectu iam potiere meo.

amara concinnatio;

quis iste sit nobis erus,

curam pro strenis excubuisse tuis.

cultor harenarum vates, cui litus arandum

verum quot fuerint, subiecta monosticha signant:

ut fugitas nostram, dulcis amice, domum,

unum nomen utrisque, set est discrimen utrisque:

pendetque nexus retibus,

bina dedit nostris qui iuga nominibus)

Iam super egelidae stagnantia terga Mosellae

vinceret ut tenebras radiis velut aemula fratris;

praecessit nostrum sella curulis ebur,

magna sonorae grandinis vi densior,

quod sermo fucat Dorius)

quod per tam longam seriem volventibus annis

set tu, iuratis velut alta silentia sacris

fausta salutigeris adscribens orsa libellis,

crimen amicitiae formidatamque iugalem

nulla tua vidi scripta notata manu,

nec placeant aliena mihi, quin et mea prosint

agmina viscatis suspendit credula virgis.

quos tibi vicinum locupleti gurgite litus

5 cornipedes rapiant inposta petorrita mulae;

5 quae viridis muscus, quae decolor alga recondit.

5 aut avus, aut proavis antiquior, ut fuit olim

5 Σαντονικοῖσ κάμποισιν, ὅποι κρύοσ ἄξενόν.

5 sed tantum adpropera, quantum pote corpore et aevo;

5 qui felle carmen atque melle temperans

5 nescis, libelle? an, cum scias.

5 ergo interceptos regale nomisma Philippos

5 oceani finem iuxta solemque cadentem,

5 Quot ter luctatus cum pollice computat index;

5 nonaginta dies sine te, carissime, traxi;

5 poma ut mala voces, carmina verte mala.

5 quae vespertinis fluitant nebulosa sub horis

5 ipse nepos te fecit avum: mihi filius idem

5 protulerat te, nate, ratis maestique parentis

5 iam volucres hominumque genus superabile curis

5 et, quae iamdudum tibi palma poetica pollet,

5 flammis corusci fulminis vibratior,

5 suis querellis adserit nostras preces,

5 fabula non umquam, numquam qucrimonia movit,

5 devotus teneas, perstas in lege tacendi.

5 unde istam meruit non felix charta repulsam,

5 obicis et durum iacis in mea viscera versum.

5 ante salutifero felix quam charta libello

5 supplicibus nullusque habeat mihi vota nocendi

5 tunc referens tenuem non parvo munere praedam

5 suppeditat miros specie formaque diremptos?

vel cisio triiugi. si placet, insilias,

quae testis concreta suis ceu saxa cohaerent,

Tartesiorum regulus:

erramus gelido τρομεροὶ καὶ frigdopetae.

ut salvum videam, sat cito te video.

torpere musas non sinis

libenter audis, quod iuvat?

accipe tot numero, quot duo Geryones;

vilis harundineis cohibet quem pergula tectis

Geryones quot erant, decies si multiplicentur;

huc adde aestivos: hoc mihi paene duplum est.

Vale beatis nomen a divis Theon,

vel mane tenta roscido:

et tibi ego: hoc nato nos sumus ambo patres,

oscula et amplexus discreverat invidus amnis,

mulcebant placidi tranquilla oblivia somni;

lemnisco ornata est, quo mea palma caret,

iam nunc per auras Persei talaribus

quas ipse lentus prosequor.

nulla querella loco pepulit, non ira nec error

non licet? anne pudet, si quis tibi iure paterno

spernit tam longo cessatio quam tua fastu?

parce, precor, lacerare tuum, nec amara paternis

dona negata diu multiplicata daret,

aut habeat nocitura mihi. male velle facultas

digerit aucupium tabulis: et primus opimis

at mihi vix alto vada per saxosa profundo

vel celerem manuum vel raptum terga veraedum

quae mutata loco, pingui mox consita limo,

intemerata tibi maneant promissa, memento.

Πιερίδων τενεροπλοκάμων θεράποντεσ inertes.

si post infaustas vigor integratus habenas

pariterque fucas, quaeque gustu ignava sunt,

possem absolute dicere,

quot terni biiuges demptoque triente Camenae

et tinguit piceo lacrimosa colonica fumo?

ter quot erant Phrygii numerata decennia belli,

vis novies denos dicam deciesque novenos

metoche set ista saepe currentem indicat.

tales hibernis ad te de saepibus, ipsos

nec iam sola mihi pietas mea suadet amorem:

solus ego et quamvis coetu celebratus amico

transierant Idus, medius suprema December

longaevae tantum superamus honore senectae.

petasoque ditis Arcados vectus vola. si vera

videbis ipsum, qualis adstet comminus,

nec quae conpositis male suadac credula causis

vivat amicus adhuc maneasque obnoxius heres?

hostis ab hoste tamen per barbara verba salutem

admiscere velis, eeu melle absinthia, verbis.

trina etenim vario florebat epistula textu,

nulla sit ac bene posse adsit tranquilla potestas,

ordo nitet, sensim tenuatus ad ima tabellae.

rarus in obscura generatur sphondylus alga.

conscendas, propere dum modo iam venias;

nutrit secretus conclusae uliginis umor,

Phoebus iubet verum loqui:

πάντα δ' ἔχει παγετόσ τε pedum καὶ κρουσμὸσ ὀδόντων,

et rediit membris iam sua mobilitas,

et quae sapore tristia;

sed dulcius circumloquar

quotque super terram sidera zodiaci;

quid rerum Musaeque gerunt et cantor Apollo — Musae

aut iter ut solidi mensis tenet ignicomus Sol;

isse dies? anni portio quarta abiit,

capi volentes, misimus

nomine te gemini iam genitoris amo.

solus eram profugaeque dabam pia vota carinae

tempora venturo properabat iungere Iano;

quid refert? cornix non ideo ante evenum;

fama est Hippocrene, quam pedis

imago fortunae suae,

concinnat veri similes suspicio culpas;

ignavos agitet talis timor, at tibi nullus

accipit et Salve mediis intervenit armis,

Cura mihi semper fuit et manet officiis te

set numerosa triplex pagina carmen erat.

mens contenta suo nec turpi dedita lucro

ut minus offendat macies, praelata saginae

hinc te participans bis quinque et bis tibi ternas

instantis revocant quia nos sollemnia Paschae

enumcrare iubes, vetus o mihi Paule sodalis,

etsi Pierias patitur Ii rare sorores.

θαλπωρὴ quia nulla φοκοῦ χιονώδει χώρῃ

si riguam laetis recolis Pipleida Musis.

rudes camenas qui Suessae praevenit

diuque fando perfruar.

quot commissa viris Romana Albanaque fata

non Helicone satae nec fonte caballi,

cornibus a primis quot habet vaga Cynthia noctes;

sexaginta horas super et duo milia centum

bis denos; tot enim crepero sub lucis eoae

accessit titulus, tua quo reverentia crescat,

solus adhuc te, nate, videns; celerisque remulci

et nonas decimas ab se Nox longa Kalendas

nec quia mille annos vivit Gangeticus ales,

pulsu citatam cornipes fudit fremens,

carnis, comosus, hispidus, trux, atribux,

tam placidum, tam mite iugum, quod utrique parentes

sit metus et morem missae acceptaeque salutis

respondent et saxa homini et percussus ab antris

omnibus excolere, adfectu observare fideli,

dulcia multimodis quaedam subamara querellis,

vincat corporeas casto bene conscia lecto

gratia praeventos pingui iuvat alite visus.

transmisi aequoreo redolentes nectare testas,

10 libera nec nobis 1 est mora desidiae.

10 adsuefacte meis ioculari carmine nngis.

10 numquam ipse torquet αὔλακα.

10 et duplicant frigus ψυχρὰ carmina μητιόωντεσ.

10 iam vates et non flagrifer Automedon.

10 aevoque cedis, non stilo:

10 hunc dico, qui lingua potens

10 quotque doces horis quotque domi resides;

10 set quae facundo de pectore Clementini

10 singula percurrit Titan quot signa diebus

10 te sine consumpsi, quo sine et hora gravis.

10 praeceps volatus intulit.

10 quo doceam natum, quid sit amare patrem.

10 culpabam properos adverso flumine cursus.

10 iugiter acciri celebranda ad festa iubebat.

10 vincit centum oculos, regie pavo, tuos.

10 tu, fonte in ipso procreatus Pegasi,

10 Terentianus Phormio,

10 ad senium nostri traxere ab origine vitae

10 audacter retine, vel si tibi proditor instat

10 sermo redit, redit et nemorum vocalis imago;

10 non umquam tenui saltim tua gratia naevo

10 anxia censurae miscuerat pietas,

10 inlecebras, turpesque iocos obscenaque dicta

10 quas viscus praedulce replet bieolore medulla.

perfer in excursu vel leriuga milia epodon

adgrediar; quamvis curam non ista senilem

te quoque ne pigeat consponsi foederis: et iam

ἀρχόμενοσ δ' ἄρα μηνὶ νέῳ Ιανοῦ τε calend αισ

pelle soporiferi senium nubemque veterni

cur me propinquum Santonorum moenibus

minorem Atridam praeterit

ostia quot pro parte aperit stridentia circus

inspirant vacuos aliena mente poetas?

quotque annis sublimis agit sua saecula Phaenon;

milia bis nongenta iubet demensio legum

tum, quas vicinae suggessit praeda lacunae,

quippe tibi aequatus videor, quia parvulus isto

quis fuit ille dies? non annus longior ille est,

ccdimus ingenio, quantum praccedimus aevo;

primus novorum metra iunxisti pedum

horrens capillis ut marinus asperis

inpositumque piis heredibus usque manere

aut quaesitoris gravior censura finietur,

litorei clamant scopuli, dant murmura rivi,

conmaculata mihi est; ipso te laedere vultu

sed milli mite patris plus quam censoris acerbum

oderit illa nocens et multum grata malignis

Oro libens sumas, nec vilia dedigneris,

vel falsas lites, quas schola vestra serit,

sollicitent frugique viro dignanda putentur.

citus veni remo aut rota,

primitias Panlo nostrae πέμψωμεν

atque alacri mediam carpe vigore viam.

declinas, ut Lucas boves

orando pauca et musica:

excepto, medium quod patet ad stadium;

iure quidem: nam quis malit sua carmina dici,

quot numero annorum Vestalis virgo ministrat

adnumerata reos per tot obire dies.

anites maritas iunximus,

nomine honoratum me quoque nobilitat:

Attica quem docti collegit cura Metonis.

adsurgit Musae nostra Camena tuae.

sanctisque Musis concinentibus novem

echinus aut versus mei.

optarunt, dum longa dies dissolveret aevum,

occurre ingenio, quo saepe occulta teguntur.

Hyblacis apibus saepes depasta susurrat.

semper et incauta timui violare figura;

sedit, et e blandis aspera penso animo,

auribus effuso semper rea lingua veneno,

quae sunt parva modum magno metitus amore.

nobiscum invenies nullas, quia liquimus istic

nam mihi non Saliare epulum, non aura dapalis,

aequoris undosi qua multiplicata recursu

Μνημοσύνησ κρηδεμνοκόμου πολν cantica τέκνα,

sed cisium aut pigrum cautus conscende veraedum:

olim resumpto praeferoces proelio

qui grandines Ulixei

quot pedibus gradiuntur apes et versus Homeri

qui te securo possit proscindcre risu?

Dardaniusque nepos regno quot protulit annos;

iam potui Romam pedes ire pedesque reverti,

remipedes, lato populantes caerula rostro

non aetas quia nostra eadem: nam subparis aevi

desertus vacuis solisque exerceor oris.

Vive, vale et totidem venturos consere ianos,

caedem in draconis concitasti Delium.

hic saepe falsus messibus vegrandibus

et mansit, dum laeta fides nec cura laborat

Thraeicii quondam quam saeva licentia regis

est et harundineis modulatio musica ripis

eumque tua accessi, venerans mea cautius ora

ista suo regerenda loco tamen et graviore

non obitu adfligar cuiusquam aut funere crescam,

nugarum veteres cum sale relliquias. 2

qualem Penelopae nebulonum mensa procorum

Garumna pontum provocat,

ἐννέα Verbosae κριννοστέφανοί τε puellae,

non tibi sit raedae, non amor acris equi.

fugit iuventus Romula?

et mel fluentem Nestora

quotque horis pelagus profluit aut refluit;

haec quoque ne nostrum possint urgere pudorem,

Priamidae quot erant, si bis deni retrahantur,

ex quo te dirimunt milia pauca mihi.

et crure rubras Punico,

sum tibi ego et possum fratris habere vicem,

nunc ego pubentes salicum deverbero frondes,

quot tuus aut noster conseruere patres.

Fer hanc salutem praepes et volucripes

nomen perosus vilici,

offleii servare vices, set sponte feruntur

fecerat elinguem, per licia texta querellas

cumque suis loquitur tremulum coma pinea ventis,

conposui et laeto formavi lumine frontem,

vindicis heroi sunt agitanda sono.

invideam numquam cuiquam nec mentiar umquam,

15 Alcinoique habuit nitidae eutis uncta iuventus.1

15 aut iteratarum qua glarca trita viarum

15 ἔνθ' ἄγε μοι πολυ risa ἔπη, σκουρώδεα μολπήν.

15 cantheris moneo male nota petorrita vites.

15 non ut tigris te, non leonis impetu,

15 concinnat ore Tulli;

15 protulit in scaenam quot dramata fabellarum,

15 tu recita, et vere poterunt tua dicta videri.

15 bisque viros numeres, qui fata Amphrysia servant;

15 scirpea Dumnitoni tanti est habitatio vati?

15 iricolor vario pinxit quas pluma colore,

15 nec tantum nostris spatium interponitur annis,

15 gramineos nunc frango toros viridesque per ulvas

15 Paulini ad usque moenia, Hebromagum loquor,

15 semente sera sive multum praecoqua

15 incustoditum sibi continuantia cursum.

15 edidit et tacitis mandavit crimina telis.

15 incubuit foliis quotiens levis curus acutis,

15 ne qua vel a tacito contractam pectore nubem

15 interea levior paucis praecurret iambus

15 adsit laeta domus epulisque adludat inemptis

enumerabo tamen famam testesque secutus

fert militarem ad Blaviam.

frontibus ὑμετέραισ πτέρινον praeferte triumphum

ne celeres mulas ipse Metiscus agas.

amore sed caro expeto.

qui solus exceptis tribus

Arcadiae medio qui iacet in gremio,

Quam tamen exerces Medulorum in litore vitam?

quot genuit fetus Albana sub ilicibus sus

Pauliacos tanti non mihi villa foret,

collum columbis aemulas,

quanta solent alios tempora dividere,

lubrica substratis vestigia libro lapidis,

et protinus, iam si resumptis viribus

et siderali inscitia

Hoc tam mite iugum docili cervice subirent

et pudibunda suos malo commisit amores

Dindyma Gargarico respondent cantica luco.

duceret in sanctum suspicio falsa parentem.

disere to referens mutua verba pede.

venia satur fidusque comes nitidusque minister,

pro studiis hominum semper diversa probantum.

nos etenim primis sanctum post Pascha diebus

ὑμᾶσ γὰρ καλέω σκαιὸσ Διονυσοπουητήσ

sic tibi sint Musae faciles, meditatio prompta

videre alumni gestio vultus mei

eris erorum primus est

vel quot iuncturas geometrica forma favorum

mereatusne agitas leviore nomismate captans,

et quot sunt asses, ubi nonaginta trientes,

an quia per tabulam dicto pangente notatam

Defrudata meae non sunt haec fercula mensae:

vidi ego natales fratrum distare tot annis,

sic lux prima abiit, sic altera meta diei,

alacri refecti corporis motu viget,

caelum lacessens seque culpae subtrahens

Martis equi stabuloque feri Diomedis abacti

virgo nec erubuit tacituro conscia pomo.

nil inlitum natura dedit, non aeris ales

hoc mea te domus exemplo coluitque colitque

Nunc elegi salvere iubent dictaque salute,

morigera et coniunx caraque ex coniuge nati.

Set mihi prae cunetis lectissima, quae Medulorum

avemus agrum visere.

Παύλῳ ἐφαρμόσσαιτε μεμιγμενοβάρβαρον

et memor, et liquidi mel fluat eloquii:

et indole optata frui.

praetorioque maximus.

conserit extremis omnibus et mediis;

insanis quod mox pretiis gravis auctio vendat — albentis

vel quot habet iunctos Vasatica raeda caballos.

debita summa mihi est, ne repetamus, abes?

vescente te fruimur magis.

quot nostros: aevum nomina non onerant,

sic geminas alterna rotat vertigo tenebras,

salvere iussum mox reposce mutuum,

reos peregit caelites.

et qui mutatis ignoti Solis habenis

depressis scrobibus vitium regale minister

quadrupedesve silent, habet et sua sibila serpens,

inque tuum tantus nobis consensus amorem est,

ut fecere aliis orsa gradumque, silent.

Moribus haec castis tribuit deus: hi sibi mores

educat Oceanus, quae Burdiga lensia nomen

Nam populi coetus et compita sordida rixis

οὐ γάρ μοι θέμισ ἐστὶν in hac regione μένοντι

sic, qui venalis tam longa aetate Crebennus

invitus olim devoravi absentiae

dico hune senati praesulem,

quot telios primus numerus solusque probatur;

sevi globulos et pinguia cerae

Quod si figuras fabulis adumbratas

bis septem rutilos regale nomisma Philippos,

Vale bene, ut valeam.

pulchra iuventa tibi senium sic iungit, ut aevum

sic alias: totusque mihi sic annus abibit,

nihil moreris iamque, dum loquor, redi,

non cultor instans, non arator gnaruris,

fulmineum Phaethonta Pado mersere iugales,

credidit idque diu texit fidissima tellus:

et pecus aequoreum tenui vice vocis anhelat.

quantus et in Christum conexa mente colendum.

Quid abdicatas in meam curam, pater,

perpetuam spondent ventura in saecula vitam.

20 usque ad Caesareas tulit admiratio mensas,

20 fastidientes cernimus

20 Ἄξιον abnostris ἐπιδεύεα εἶνε καμήναις:

20 non habet emptorem, sit tibi pro pretio

20 necessitatem pristinae,

20 praefectum eundem et consulem

20 quot par atque impar partibus aequiperat,

20 pondera Naryciamque picem scissamque papyrum

20 numerumque doctis involutum ambagibus

20 nec tanti fuerint, perdere malo, Theon,

20 quod prius est maneat, quod modo ut incipiat.

20 restituant donec tua me tibi fata parentem.

20 imitatus illum stirpis auctorem tuae,

20 promusque quam condus magis,

20 discutitur, Pauline, tamen: nec culpa duorum

20 inspirata dehinc vento cantavit harundo.

20 cymbala dant flictu sonitum, dant pulpita saltu

20 Quis tua, quaeso, tuis obduxit pectora livor?

20 redire Musas praecipis?

non laudata minus, nostri quam gloria vini.

angustas fervere vias et congrege volgo

κεῖνοσ ἐμοὶ πάντων μέτοχοσ. qui seria nostra.

Attamen ut citius venias leviusque vehare.

quondam docendi munere adstrictum gravi

(nam consul aeternum cluet

bis ternos et ter binos qui conserit unus,

fumantesque olidum, paganica lumina, taedas?

ignorat alto mens obesa viscere,

implicitum quam te nostris interne medullis

et placuisse reor geminis aetatibus, ut se

hac ego condicione licet vel morte paciscar,

Europamque Asiamque duo vel maxima terrae

triplici furentem qui Chimaeram incendio

terram infidelem nec feracem criminans

ista, set unius tantum tua. namque ego semper

lacte incide notas: arescens charta tenebit

icta pedum, tentis reboant cava tympana tergis;

quo rumore pium facilis tibi fama per aures

negant Camenis nec patent Apollini

haec inter cunctas palmam meruere priorem,

nomen plateas perdere,

qui ioca παντοδαπῇ novit tractare παλαίστρῃ.

historiam, mimos, carmina linque domi.

Iculisma cum te absconderet,

collega Augusti consulis),

qui solus totidem congeminatus habet,

An maiora gerens tota regione vagantes

numerare saltim more vulgi ut noveris,

defore tam longi temporis in spatio,

non festinato tempore utraque daret,

dum decores suprema patris tu, nate, superstes.

membra, quibus Libyam dubie Sallustius addit

supervolavit tutus igne proximo,

negotiari maluit

contenta cervice feram, consorte laborum

semper inaspicuas; prodentur scripta favillis.

Isiacos agitant Mareotica sistra tumultus

inrupit pepulitque animum contraque vetustam

dicata Christo pectora,

omnibus ex longo cedentibus: ista et opimi

turbida congestis referitur vocibus echo:

καὶ νῦν sepositus μοναχῷ ἐνὶ rnre Κρεβέννου

grande onus in musis: tot saecula condita chartis.

et invidebam devio ac solo loco

columen eurulis Romulae

quot faciunt iuneti subterque supraque locati;

persequeris fures, qui te postrema timentes

in se retortas explicabo summulas.

ergo aut praedictos iam nunc rescribe Darios

leniter haec flueret, haec non properata veniret,

Europae adiunctam, possit cum tertia dici,

dic te valere, dic: “salvere te iubet

mercator quo libet foro venalium,

destituor, nec tam promptum gestata duobus

vel Laccdaemoniam scytalen imitare, libelli

nec Dodonaci cessat tinnitus aeni,

experta pietate fidem nova vulnera movit,

fuit ista quondam non ope, sed studio pari

visceris et nivei dulcique tenerrima suco

Tene, feri, duc, da, cave!

ἀσταφύλῳ ἐνὶ χώρῳ habet θυμαλγέα λέσχην

quae sua vix tolerant tempora, nostra gravant.

opus camenarum tegi.

primum in secundis fascibus;

qui numerant Hyadas Pleiadasque simul.

in partem praedamque vocent? tu mitis et osor

Ter denas puto quinquiesve senas,

et redime, ut mora sit libera desidiae,

maturam frugem flore manente ferens,

regnatas multis, quos fama oblitterat et quos

amicus et vicinus et fautor tuus,

mutator ad Graecam fidem,

unum deficiente pari perferre sodalem,

segmina Pergamei tereti circumdata ligno

in numerum quotiens radiis ferientibus ictae

laederet ut natis placidum male suada parentem?

tecum mihi concordia,

25 miscent aequoreum tenui sale tincta saporem.

25 sus lutulenta fugit, rabidus canis impete saevo

25 οὔτε φίλοισ ἑτάροισ nec mensae accommodus ulli.

25 nobiscum invenies ἐπέων πολυμορφέα,

25 at nunc — frequentes atque claros nec procul

25 nam primus e cunctis erit

25 Tot numero auratos pro strenis accipe nummos 1

25 sanguinis humani condonas crimina nummis

25 vel bis quinque, dehinc decem decemque,

25 aut alios a me totidem dabo, dum modo cari

25 annos me nescire tuos, pater optime, testor

25 barbara Romanae non tradunt nomina linguae —

25 honoris auctor, altor ingenii tui.”

25 sapiensque supra Graeciae septem viros

25 non animus viresque labant, sed iniqua ferendo

25 perpetuo inscribens versu, «pii deinde solutus,

25 respondent dociles modulato verbere pelves.

25 Set mihi non fictae mens conscia simplicitatis

25 ciere surdum Delphica Phoebum specu,

proxima sint quamvis, sunt longe proxima multo

et impares plaustro boves,

otia θελξινόοισ aeger σνμμέμφεται Μούσαισ.

γραμματικῶν τε πλοκὰσ καὶ,

cum floreas inter viros

consul, secundus principi.

Ursule collega nobilis Harmonio,

erroremque vocas pretiumque inponis abactis

vel senas quater et bis adde ternas;

conspicer ora viri. pauperis usque licet.

totque putare tuos, quot reor esse meos.

Illibanum Numidamque Avelim Parthumque Vononem

dic et magister, dic parens, dic omnia

octavus accessit sophos.

condicio est oneri, cum pondus utrumque relicto

non respondentes sparso dabit ordine formas,

Tu velut Oebaliis habites taciturnus Amyclis

nec patris inculti pietas rea respuit omne

vocare Musas numina,

ex intervallo, quae Massiliensia, portum

nec prodest penetrale domus et operta subire:

Iam satis, ο φίλε Παῦλε, πόνου

δάκτυλον ἡρῷον καὶ ἀοιδοπόλων,

tibique nostras ventus auras deferat

Generi hic superstes aureo

Harmonio, quem Claranus, quem Scaurus et Asper,

bubus et in partem scelerum de iudice transis?

septenis quater adde et unum et unum,

Puppe citus propera sinuosaque lintea veli

nesciat hos natus, numeret properantior heres,

et Cara num, Pellaea dedit qui nomina regum,

blanda atque sancta caritatis nomina,

et nunc paravit1 triticum casco sale

ingruit acceduntque alienae pondera librae,

donec consimilis ligni replicetur in orbem.

aut tua Sigalion Aegyptius oscula signet,

iumentum et falso perstringi crimine non fert,

fandique munus munere indultum dei

quae Narbo ad Veneris nutrit; cultuque carentia

per tecta clamores meant,

ἔν τε for ῳ caus αισ τε καὶ ingrat αισι καθέδραισ.

σὺν Θαλίησ κώμῳ σύρματα.

auresque sermo verberet — cur

satorque prolis aureae

quem sibi conferret Varro priorque Crates

An cum fratre vagos dumeta per avia cervos

duc binas decies semelque denas;

pande: Medullini te feret aura 1 noti

testamenta magis quam pia vota fovens

quique magos docuit mysteria vana Nechepsos

haveque dicto dic vale, actutum et redi.

novusque pollet emporus;

sic pars aegra hominis trahit ad contagia sanum

Innumcras possum celandi ostendere formas

obnixum, Pauline, taces, agnosco pudorem,

inmunis vero: gravius violatur iniquo

petere e nemoribus aut iugis,

Hellespontiaci quae protegit aequor Abydi:

haec et quae possunt placidos offendere mores,

ῤητορικοῖσ λουδοῖσι, καὶ ἔπλετο οὐδὲν

σωταδικόν τε κίναιδον, ἰωνικὸν.

me supino pectoris fastu tumens

convincit Ascraeum senem,

quique sacri lacerum collegit corpus Homeri

circumdas maculis et multa indagine pinnae?

aut ter quattuor adde bis novenis;

expositum subter paradas lectoque iacentem,

exemploque docens pravo iuvenescere natos,

et qui regnavit sine nomine moxque Sesostris

Quod si rogabit, quid super scriptis novis

adit inquilinos, rura, vicos, oppida

corpus et exigui quamvis discrimine membri

et clandestinas veterum reserare loquellas:

quod vitium fovet ipsa suum cessatio iugis,

vulnere, tam tenera offensae, quam libera culpae.

nunc alia mentem vis agit, maior deus,

30 vel quae Baianis pendent fluitantia palis; .

30 cogunt relinqui moenia,

30 ἄλλ' ἤδη κεῖνοσ μὲν ἅπασ iuvenalios ἱδρὼσ

30 Ῥυθμῶν Πινδαρικῶν ἔννομον.

30 spernis poetam consulem,

30 non esse saeelum ferreum,

30 quique notas spuriis versibus adposuit:

30 aut spumantis apri cursum clamoribus urges

30 octonas quater, hinc duae recedant;

30 corporis ut tanti non moveatur onus.

30 ut nolint patres se quoque habere senes.

30 maturus aevi nec rudis diiudicem:

30 soli et sali commercio;

30 tota per innumeros artus eonpago vacillat.

30 si prodi, Pauline, times nostraeque vereris

30 dumque pudet tacuisse diu, placet officiorum

30 Diseussisse iugum querens me, quo tibi doctis

30 aliosque mores postulat .

Santonico quae tecta salo; quae nota Genonis:

dulcia secreti repetantur ut otia ruris,

ἐκκέχυται μελέων, τρομερὴ δὲ πάρεστι senectus

εὶλιπόδην σκάζοντα καὶ οὐ σκάζοντα.

tuique amantem teque mirantem ac tua

qui vincit aevi iniuriam

Cecropiae commune decus Latiaeque camenae,

subsidisque fero? moneo tamen, usque recuses

binas ter decies, semel quaternas,

unus Dumnitoni te litore perferet aestus

verum ego primaevo genitus genitore fatebor

nescire dices, sed paratum iam fore

acatis, phaselis, lintribus, stlattis, rate

obruar usque tamen, veteris ne desit amici

crimen amicitiae; Tanaquil tua nesciat istud,

non servare vices; et amant longa otia culpam,

iunctus eram studiis, hoc nec gestasse quidem me

sibi reposeens ab homine 1 munus suum,

aut Eborac mixtus pelago quae protegit amnis,

nugis amoena seriis;

καὶ minus in sumptum δαπάνασ lenis arca ministrat.

Ὀκτὼ Θουκυδίδου, ἐννέα.

desiderantem earmina

stirpis novator Aoniae

solus qui Chium miscet et Ammineum.

stringere fulminco venabula comminus hosti,

et sex adde novem vel octo septem,

Condatem ad portum, si modo deproperes

subparis haec aevi tempora grata mihi.

heroicorum versuum plenum, essedum.

Tarnim et Garumnam permeat

me durante fides memorique ut fixa sub aevo

tu contemne alios nec dedignare parentem

quis prohibet Salve atque Vale brevitate parata

adsero. namque pares subeunt iuga: nemo valenles

vivamus ut vitae patri,

ut multo iaceant algarum obducta recessu:

tempora disponas ubi tu tua iusque tuum sit,

Οὐ γὰρ ἔχει ἀπάλαμνοσ ἀνὴρ lucr ον,

Ῥητορικῶν θάημα, σοφῶν ἐρικυδέα,

oblitus alto neglegis fastidio?

paribusque comit infulis

exemplum de fratre time, qui veste reducta

aut septem geminis bis octo iunge,

inque vicem veli, quotiens tua flamina cessant,

debeo quod natus, suadet pia cura nepotis

cui subiugabo de molarum ambagibus,

ac lucra damnis, damna mutans fraudibus

restituant profugum, solacia cassa, sodalem.

adfari verbis, ego sum tuus altor ei ille

scribere felicesque notas mandare libellis?

copulat infirmis neque sunt concordia frena,

vacare vanis, otio aut negotio,

aspera quae testis et dulcia, farris opimi.

ut nil agas vel quod voles,

κλεινικὸσ οὔτε γέρων χρυσέην ἐργάζετ'.

πάντα μάλ' ὅσσ' ἐθέλεις, καὶ πλέον, εἴ κε.

plectendus exemplo tuo,

Aniciorum stemmata.

ostentat foedas prope turpia membra lacunas

aut — ne sim tibi pluribus molestus,

remipedem iubeas protinus ire ratem,

addendum patri, quo veneremur avum.

qui machinali saxa volvunt pondere,

se ditat et me pauperat.

Inpie, Pirithoo disiungere Thesea posses

praeceptor, primus veterum largitor honorum,

non ego, longinquos ut texat pagina versus,

si sit conpulsis mensura iugalibus inpar.

et fabulosis litteris

35 Sunt et Aremorici qui laudent ostrea ponti,

35 ad quae si properas, tota cum merce tuarum

35 Aequanimus quod si fueris et πάντα vel αἰνεῖν

35 Hoc tibi de nostris ἀσπαστικὸν offero libris.

35 ni stabilis aevo pectoris nostri fides

35 Probum loquor: scis optime,

35 perfossasque uates vicino podice nudat.

35 triginta numero fuere cunctae.

35 invenies praesto subiuncta petorrita mulis:

35 tu quoque, mi genitor, geminata vocabula gaude,

35 tripedes caballos terga ruptos verbere,

35 Is nunc ad usque vectus Hebromagum tuam .

35 Euryalumque suo socium secernere Niso;

35 primus in Aonidum qui te collegia duxi.

35 postulo multiplicique oneret sermone tabellas.

35 si vitulum tauro vel equum committis onagro;

35 vetat; suis ut pareamus legibus

et quae Pictonici legit accola litoris, et piae

veni Camenarum citus:

malueris, λήθη πόνου ἔσσεται ἠδὲ.

vale; valere si voles me, iam veni.

quamquam recusantes amet.

quem nemo fando dixerit,

inde ostentator volitat, mirentur ut ipsum

Iunctus limicolis musculus ostreis

villa Lucani- mox potieris -aco.

nati primaevi nomine factus avus.

his ut vehantur tres sodales nuntii,

sedem locavit mercibus,

te suadente fugam Pylades liquissct Oresten

una fuit tantum, qua respondere Lacones

si confers fulicas cycnis et acdona parrae,

lucemque cernamus suam,

mira Caledoniis nonnunquam detegit aestus.

dactylicos. elegos, choriambum carmen, epodos,

Κεῖνο δὲ παγκάλλιστον, ut omnibus undique Musis

Vale. valere si voles me, pervola

qui non prius laudaverit.

Gedippa Ursinusque suus prolesque lovini

primo conposuit fereula prandio,

rescisso disces conponere nomine versum:

exiguum, quod avus: faveant pia numina divum

fors et rogabit, quos sodales dixeris

ut inde nauso devehatur triticum 1

nec custodisset Siculus vadimonia Damon.

littera, et irato regi placuere negantes,

castaneis corulos; aequas viburna cupressis:

quam vis sophorum callida arsque rhetorum et

accedunt, quae fama recens Byzantia subter

socci et coturni musicam

σὺν φιάλῃque οἴνῳque ἐτεῶν συνοπάονι,

cum scrinio et musis tuis.

perge, o libelle, et utere

taurinusque ipsum priscis heroibus aequalis,

gratus deliciis nobilium cibus

Lucili vatis sic imitator eris.

deque nepote suo fiat avus proavus,

simul venire? dic: “Trinodem dactylum

nostros in usus, ut refert,

quantum obleetamen populi, quae vota bonorum

est etenim comis brevitas: sic fama renatum

me conpone tibi: vix Tullius et Maio tecum

figmenta vatum nubilant,

litora et insana generata Propontidis acta

carpentis impone tuis: nam tota supellex

θυμοῦ άλῃχεμένου solacia blanda requiras.

felicitate intermina.

qualis in Olcnio victor Calydonius apro

et sumptu modicus pauperibus focis,

largius et poterunt producere fata senectam:

vidi paratum crucianti canthcrio:

hunc ergo paucis ne graveris hospitem

sperato fraudata bono! gratantia cuncti

Pythagoram docuisse refert, cum multa loquaces

sustineant aequale iugum, si iungar amore,

qui corda falsis atque vanis imbuunt

40 promoti celebrata ducis de nomine laudat.

40 vatum piorum chartea est.

40 hic crit et fructus Δημητέρος ἀγλαοκάρπου,

40 Quin et require, si sinet

40 aut Erymantheo1 pubes fuit Attica monstro.

40 non hic navifrago quaeritur aequore,

40 set rata vota reor, quae moderata, magis.

40 spondeus illi lentipes ibat comes,

40 cura diebus ut meet,

40 verba loquebantur: iam nomina nostra parabant

40 ambiguis sererent verbis, contra omnia solum

40 hoc tantum tibi me iactare audebo iugalem,

40 tantumque linguas instruunt,

Haec tibi non vates, non historicus neque toto

nobiscum invenies κατ' ἐναντία, si libet uti

ἔνθα σύεσ θαλεροί, πολυχανδέα pocula ἔνθα,

tenore fari obnoxio:

Set tu parce feris venatibus et fuge nota

ut crescat pretium grande periculis;

paribus moratur qui locis cursum meum,

adactus ut mox navis auxilio tuae

inserere antiquis aevi melioris amicis.

Est, respondebat, vel Non. o certa loquendi

quo modicus sociis magno contendit habenis.

nihil adferentes, ut salutem conferant,

orbe vagus conviva loquor, set tradita multis,

non Poena 1 sed Graeca fide.

κιρνᾶν εἴ κε θέλοισ νέκταρ οὐίνοιο.

“Age vera proles Romuli,

crimina silvarum, ne sis Cinyreia proles

set primore vado post refugum mare

mihique similis, semper adversus tamen,

ad usque portus oppidi

cedebat Pylades, Phrygii quoque gloria Nisi

regula! nam brevius nihil est et plenius istis,

dulcis amicitia aeterno mihi foedere tecum

quod veritatem detegat.

ut solitum, quotiens dextrae invitatio mensae

Ambo igitur nostrae παραθέλξομεν otia vitae.

effare causam nominis,

accedasque iterum Veneri plorandus Adonis,

algoso legitur litore concolor,

Audax Icario qui fecit nomina ponto

nec par, nec impar, qui trochacus dicitur.”

iam iam Perusina, iam Saguntina fame

iam minor et promissa obiens vadimonia Damon.

quae firmata probant aut infirmata relidunt.

et paribus semper redamandi legibus aequat.

quid enim tenere vel bonum aut verum queant,

sollicitat lencm comi sermone Lyaeum.

Dum res et aetas et sororum

utrumne mores hoc tui

sic certe crinem flavus niveusque lacertos

nam testae duplicis conditur in specu,

et qui Chalcidicas moderate enavit ad arces,

Haec fare cursim nec moratus pervola,

Lucaniacum liberet.

nos documenta magis felicia, qualia magnus

nemo silens placuit, multi brevitate loquendi.

hoc nostra cervice iugum non scaeva resolvit

qui non tenent summae caput,

45 haec non per vulgum mihi cognita perque popinas

45 νήματα πορφύρεα πολέκηται.

45 nomen dedere, an nomen hoc

45 caesariem rutilam per candida colla refundis,

45 quae ferventis aquae lota vaporibus

45 a liquid reportans interim munusculi

45 Hoc si impetratum munus abs te accepero,

45 Scipio longaevique dedit sapientia Laeli:

45 Verum ego quo stulte dudum spatiosa locutus

45 fabula, non terris absentia longa diremit,

45 veri bonique fomitem et fontem deum,

aut parasitorum collegia Plautinorum,

secuta morum regula?

pectore sic tenero, plana sic iunceus alvo,

carnem lacteoli visceris indicat.

de largitate musici promptarii.

prior colere quam Ceres:

nos studiis animisque isdem miracula cunctis,

provehor? ut diversa sibi vicinaque culpa est!

nec perimet, toto licet abstrahar orbe vel aevo.

quem nemo nisi in Christo videt?

set festos quia saepe dies partim ipse meorum

an ille venturi sciens

per teretes feminum gyros surasque nitentes

Set damnosa nimis panditur area.

Triptolemon olim, sive Epimenidem vocant,

hoc maiora, pares fuimus quod dispare in aevo.

multa loquens et cuncta silens non ambo placemus.

numquam animo divisus agam: prius ipsa recedet

Hic veritatis lumen est, vitae via,

excolui inque vicem conviva vocatus adivi.

mundi supremus arbiter,

descendis, talos a vertice pulcher ad imos — qualis

fac campum replices, Musa, papyrium

aut viliconum Buzygem,

ocius illa iugi fatalis solvere lora

nec possum reticere, iugum quod libera numquam

corpore vita meo, quam vester pectore vultus.

vis, mens, manus, virtus patris,

natalis si forte fuit sollemnis amico

qualem creavit moribus,

floricoma quondam populator in Aetna

nec iam fissipedis per calami vias

tuo locabo postferendos numini,

Pellaeum potuisse ducem reor, abdita opertis

fert pietas nec amat blandis postponere verum,

Ego te per omne quod datum mortalibus

sol aequitatis, fons bonorum, flos dei,

50 coniugiove dapes aut sacra repotia patrum.

50 iussit vocari nomine? ”

50 virgineas inter choreas Deoida raptam

50 grassetur Gnidiae sulcus harundinis,

50 nam munus hoc fiet tuum.

50 principiis et utroque caput celantia nodo.

50 vertisti, Pauline, tuos dulcissime mores?

50 et destinatum saeculum est,

50 natus deo, mundi sator,

audivi meminique bonos laudare frequentes.

Nomen datum praeconiis

sustulit emersus Stygiis fornacibus Orcus.

pingens aridulae subdita paginae

Grande aliquod verbum nimirum diximus, ut se

Vasconis hoc saltus et ninguida Pyrenaei

claudente donec continebor corpore,

mortalitatis vita nostrae et mors necis.

vitaeque testimonio,

An, quia venatus ob tanta pericula vitas,

Cadmi filiolis atricoloribus.

inferret nimiis vindex Rhamnusia votis;

hospitia et nostri facit hoc oblivio caeli?

discernar orbe quamlibet,

magister hic virtutium,

libelle felix, quem sinu

piscandi trahens studio? nam tota supellex

aut cunctis pariter versibus oblinat

Arsacidae ut quondam regis non laeta triumphis

inprecer ex merito quid non tibi, Hiberia tellus!

nec orbe longe nec remotum lumine

deusque nobis atque pro nobis homo,

vir tantus evolvet suo

Dumnitoni tales solita est ostendere gazas,

furvam lacticolor sphongia sepiam.

grandia verba premens ultrix dea Medica belli

te populent Poeni, te perfidus Hannibal urat,

tenebo fibris insitum:

nos induendus induit,

55 nec occupari tempora

55 nodosas vestes animantum Nerinorum

55 Pareamus vitio Dumnitonae domus,

55 sistere Cecropidum in terris monumenta paranti

55 te belli sedem repetat Sertorius exul.

55 videbo corde, mente complectar pia

55 aeterna iungens homines inter et deum

grato queretur otio,

et iacula et fundas et, nomina vilica. Lina

ne sit charta mihi carior ostreis.

obstitit et Graio iam iam Agenda tropaeo

ergo meum patriaeque decus columenque senati

ubique praesentem mihi.

in utrumque se commercia,

quem melleae vocis modis

colaque et insutos terrenis vermibus hamos.

ultro etiam victis Nemesis stetit Attica Persis.

Birbilis aut haerens scopulis Calagorris habebit,

et cum solutus corporali carcere

hic ergo nostris ut suum praecordiis

leni aut susurro impertiet,

his opibus confise tumes? domus omnis abunda

Quae tibi Romulidas proceres vexare libido est?

aut quae deiectis iuga per seruposa ruinis

terraque provolavero,

vibraverit eaelo iubar,

cui nigellac luminum

litoreis dives spoliis, referuntur ab unda

in Medos Arabasque tuos per nubila et atrum

arida torrentem Sicorim despectat Hilerda?

quo me locant axe communis pater,

abstergit aegrum corporis pigri situm

60 vacare dignabunt corae,

60 corroco, letalis trygon mollesque platessae,

60 perge chaos: Romana procul tibi nomina sunto.

60 hic trabeam, Pauline, tuam Latiamque curulem

60 illic quoque animo te geram;

60 habitumque mentis innovat:

quem mente et aure consciis,

urentes thynni et male teeti spina elacati 1

illic quaere alios oppugnatum sodales,

constituis, patriosque istic sepelibis honores?

neque finis idem, qui meo me corpore

exhaurit omne, quod iuvabat antea,

quibusdam omissis, perleget:

nec duraturi post bina trihoria corvi.

livor ubi iste tuus ferrugineumque venenum

Quis tamen iste tibi tam longa silentia suasit

et amore laxabit tuo.

castae voluptatis vice,

Quaecumque fortuna est tibi.

An te carminibus iuvat incestare canoras

opportuna tuis inimicat pectora fucis.

impius? ut nullos hie vocem vertat in usus,

mens quippe, lapsis quae superstes artubus

totusque nostra iure domini vindicat

perge, o libelle, et utere

Mnemosyncs natas, aut tris aut octo sorores?

Paulinum Ausoniumque, viros, quos sacra Quirini

gaudia non illum vegetent, non dulcia vatum

de stirpe durat cacliti,

et corda et ora et tempora,

65 felicitate intermina.

65 et quoniam huc ventum, si vis agnoscere, quid sit

65 purpura et auratus trabeae volavit amictus,

65 carmina, non blandae modulatio flexa querellae,

65 sensus necesse est simul et adfectus suos

65 se cogitari, intellegi, credi, legi,

dic me valere et vivere,

inter doctrinam deridendasque camenas,

non decet insidiis peregrinae cedere divae.

non fera, non illum peeudes, non mulceat ales,

teneat aeque ut vitam suam,

se vult timeri et diligi,

dic vivere ex voto pio,

accipe congestas, mysteria frivola, nugas,

Quid queror coique insector crimina monstri?

non quae pastorum nemoralibus abdita lueis

et ut mori, sic oblivisci non capit,

aestus inanes, quos movet vitae labor

sanctis precantem vocibus,

quas tamen explicitis nequeas deprendere chartis,

occidui me ripa Tagi, me Punica laedit

solatur nostras Eeho resecuta loquellas.

perenne vivax et memor.

praesentis aevi tramite,

ut, quem curulis proxima

scillite decies nisi cor purgeris aceto

Barcino, me bimaris iuga ninguida Pyrenaei.

laedis et ipse tuos qui deseris ultro, relictis

tristis, egens deserta eolat tacitusque pererret

Vale domine illustris.

abolet futura cum deo vitae fides.

70 collegio nati dedit,

70 Anticyraeve bibas 1 Samii Lucumonis acumen.

70 moenibus et patrio forsan quoque vestis et oris

70 more, interque novos qui nunc versaris amicos

70 Alpinis conexa iugis, eeu dicitur olim

70 quae, quas videmur spernere,

hunc rursus Augustus prior

aut adsit interpres tuus,

quemque suo longe dirimat provincia tractu

mentis inops coetus hominum et vestigia vitans

non ut profanas abicit aut viles opes,

suis perennet fascibus,

aenigmatum qui cognitor

trans montes solemque alium, trans flumina et urbes

avia perlustrasse vagus loca Bellerophontes.

set ut magis caras monet

subnecte et illud leniter:

fuit meorum, cum tibi

et quod terrarum caelique extenditur inter

Haec preeor, hanc vocem, Boeotia numina M usae,

caelo reponi ereditas Christo deo,

“Apologos en misit tibi

Cadmi nigellas filias,

Emeritensis Anae lataeque fluenta Garunmae.

accipite et Latiis vatem revocate eamenis.

qui plura promisit datis,

75 ab usque Rheni limite

75 Melonis albam paginam

75 Quod si intervalli spatium tolerabile limes

75 contempta praesens vel mage deposita sibi

Ausonius, nomen Italum,

notasque furvae sepiae

poneret exiguus (quamvis longa omnia credant,

multo ut rependat faenore,

praeceptor Augusti tui,

Gnidiosque nodos prodidit.

qui simul esse volunt), faceret tamen ipsa propinquos

sine fraude custos, aucta creditoribus

Aesopiam trimetriam,

nunc adsit et certe, modo

cura locos, mediis iungens distantia verbis;

bonus aera reddet debitor

quam vertit exili stilo

praesul creatus litteris,

Santonus ut sibi Burdigalam, mox iungit Aginnum

multaque sprctam largior pecuniam

80 pedestre concinnans opus

80 enucleabit protinus

80 illa sibi et populos Aquitanica rura eolentes;

80 restituet usura deus.

fandi Titianus artifex;

quod lusitantes scribimus.

utque duplex Arelas Alpinae tecta Viennae,

Huic vacantem vel studentem et deditum,

ut hinc avi ac patris decus,

Notos fingo tibi, poeta, versus,

Narbonemque pari spatio sibi conserit, et mox

in hoc reponentem omnia

mixto resurgens sanguine,

quos scis hendecasyllabos vocari,

quinquiplicem socias tibi, Martie Narbo, Tolosam.

ne quaeso segnem neve perversum putes

probiano itemque Anicio,

set nescis modulis tribus moveri,

hoc mihi si spatium vicinis moenibus esset,

nec crimineris impium,

85 ut quondam in Albae moenibus

85 istos conposuit Phalaecus olim.

85 tunc ego te ut nostris aptum conplectcrer uluis

85 pietas abesse Christiano qui potest?

supremus Aenea satus

qui penthemimeren habent priorem

adflaretque tuas aures nostrae aura loquellae.

namque argumentum mutuum est

Silvios lulis miscuit,

et post semipedem duos iambos.

Nunc tibi trans Alpes et marmoream Pyrenen

pietatis, esse Christianum, et impii,

sic iste, qui natus tui,

sunt quos hexametri creant revulsi,

Caesarea est Augusta domus, Tyrrhenica propter

non esse Christo subdilum.

Hos flosculorum Romuli,

ut penthemimeres prior locetur,

Tarraco et ostrifero super addita Barcino ponto:

hanc cum tenere discimus, possum tibi

90 nutricis inter lemmata

90 tum quod bucolice tome relinquit.

90 me iuga Burdigala,1 trino me flumina coetu

90 non exhibere, id est patri,

lallique somniferos modos

sunt et quos generat puella Sappho:

secernunt turbis popularibus otiaque inter

cui cuncta sancta iura, cara nomina

suescat peritus fabulis

quos primus regit hippius secundus,

vitiferi exercent colles laetumque colonis

debere me voluit deus?

simul et iocari et discere.”

ut eludat choriambon antibacchus.

uber agri, tum prata virentia, tum nemus umbris

tibi disciplinas, dignitatem, litteras,

His adde votum, quod pio

set iam non poteris, Theon, doceri,

mobilibus celebrique frequens ecclesia vieo

linguae, togae, famae decus

95 concepimus rei deo:

95 nec fas est mihi regio magistro

95 totquc mea in Novaro sibi proxima praedia pago,

95 provectus, altus, institutus debeo,

“Ut genitor Augustus dedit

plebeiam numeros docere pulpam.

dispositis totum vicibus variata per annum,

patrone, praeceptor, pater.

collegio nati Probum,

Verum protinus ede, quod requiro,

egelidae ut tepeant hiemes rabidosque per aestus

Sed cur remotus tamdiu degam, arguis

sic Gratianus hunc novum

nil quaero, nisi quod libris tenetur

adspirent tenues frigus subtile Aquilones.

pioque motu irasceris,

stirpi futurae copulet.”

et quod non opicae tegunt papyri,

te sine set nullus grata vice provenit annus,

conducit istud aut necesse est aut placet:

100 rata sunt futura, quae loquor:

100 quas si solvens, o poeta, nugas,

100 ver pluvium sine flore fugit, Canis aestifer ardet,

100 veniale, quidquid horum, erit.

sic merita factorum iubent.

totam trado tibi simul Vacunam,

nulla autumnales variat Pomona sapores

ignosce amanti, si geram quod expedit;

Set iam ut loquatur Iulius,

nec iam post metues ubique dictum:

effusaque hiemem contristat Aquarius unda.

gratare, si vivam, ut libet.

fandi modum invita accipe,

“Hic est ille Theon poeta falsus,

agnoscisne tuam, Ponti dulcissime, culpam?

defore me patriis tota trieteride terris

volucripes dimetria,

bonorum mala carminum Laverna.”

nam mihi certa fides nec conmutabilis umquam

atque alium legisse vagis erroribus orbem,

105 haveque dicto dic vale.

105 Paulini illius veteris reverentia durat

105 culta prius vestrae oblitum consortia vitae,

quaeque meoque tuoque fuit concordia patri,

increpitas sanctis mota pietate querellis.

si tendi facilis cuiquam fuit arcus Ulixei

amplector patrio venerandos pectore motus

aut praeter dominum vibrabilis ornus Achilli,

et mihi gratandas salvis adfectibus iras.

nos quoque tam longo Rhamnusia foedere solvet.

set reditum inde meum, genitor, te poscere mallem,

110 Set cur tam maesto sero tristia carmina versu

110 unde dari possit, revocandum me tibi credam,

et non in meliora animus se vota propinquat?

cum steriles fundas non ad divina precatus,

sit procul iste metus, certa est fiducia nobis,

Castalidis supplex averso numine Musis?

si genitor natusque dei pia verba volentum

non his numinibus tibi me patriaeque reduces.

accipiat, nostro reddi te posse precatu,

surda vocas et nulla rogas (levis hoc feret aura,

115 ne sparsam raptamque domum lacerataque centum

115 quod datur in nihilum) sine numine nomina Musas.

per dominos veteris Paulini regna fleamus

inrita ventosae rapiunt haec vota procellae,

teque vagum toto quam longa Hispania tractu,

quae non missa deo vacuis in nubibus haerent

inmemorem veterum peregrinis fidere amicis.

nec penetrant superi stelantem regis in aulam.

Adcurre, o nostrum decus, o mea maxima cura,

Si tibi eum mei reditus, illum adspice et ora,

120 votis ominibusque bonis precibusque vocatus,

120 qui tonitru summi quatit ignea culmina caeli,

adpropcra, dum tu iuvenis, dum nostra senectus

qui trifido igne micat nec inania murmura miscet

servat inexhaustum tibi gratificata vigorem.

quique satis caelo soles largitur et imbres,

ecquando iste meas inpellet nuntius aures?

qui super omne, quod est, vel in omni totus ubique,

“ Ecce tuus Paulinus adest: iam ninguida linquit

omnibus infuso rebus regit omnia Christo:

125 oppida Hiberorum, Tarbllica iam tenet arva,

125 quo mentes tenet atque movet, quo tempora nostra

Hebromagi iam tecta subit, iam praedia fratris

et loca disponit, quod si contraria votis

vicina ingreditur, iam labitur amne .secundo

constituat nostri, prece deflectendus in illa est,

iamque in conspectu est: iam prora obvertitur amni:

quae volumus. quid me accusas? si displicet actus

ingressusque sui celebrata per ostia portus

quem gero agente deo, prius est: fiat reus auctor,

130 totum occursantis populi praevertitur agmen

130 cui placet aut formare meos aut vertere sensus.

et sua praeteriens iam iam tua limina pulsat.”

nam mea si reputes, quae pristina, quae tibi nota.

Credimus an, qui amant, ipsi sibi somnia fingunt?

sponte fatebor eum modo me non esse, sub illo

tempore qui fuerim, quo non perversus habebar

et perversus eram falsi caligine cernens,

135 stulta dei sapiens et mortis pabula vivens.

quo magis ignosci mihi fas, quia promptius ex hoc

agnosci datur a summo genitore novari,

quod non more meo geritur: non, arbitror, istic

confessus dicar mutatae in prava notandum

140 errorem mentis, quoniam sim sponte professus

me non mente mea vitam mutasse priorem,

mens nova mi,fateor, means nonmea: non meaquondam,

set mea nunc auctore deo, qui, si quid in actu

ingeniove meo sua dignum ad munia vidit,

145 gratia prima tibi, tibi gloria debita cedit,

cuius praeceptis partum est, quod Christus amaret.

Quare gratandum magis est tibi, quam queritandum,

quod tuus ille, tuis studiis et moribus ortus,

Paulinus, cui te non infitiare parentem,

150 nec modo, cum credis perversum, sic mea verti

consilia, ut sim promeritus Christi fore, dum sum

Ausonii, feret ille tuae sua praemia laudi

deque tua primum tibi deferet arbore fructum.

Unde, precor, meliora putes nec maxima perdas

155 praemia detestando tuis bona fontibus orta.

non etenim mihi mens vaga, sed neque participantum

vita fugax hominum, Lyciae qua scribis in antris

Pcgaseum vixisse equitem, licet avia multi

numine agente eolant, clari velut ante sophorum

160 pro studiis musisque suis: ut nunc quoque, castis

qui Christum sumpsere animis, agitare frequentant,

non inopes animi neque de feritate legentes

desertis habitare locis; sed in ardua versi

sidera spectantesque deum verique profunda

165 perspicere intenti de vanis libera curis

otia amant strepitumque fori rerumque tumultus

cunctaque divinis inimica negotia donis,

et Christi imperiis et amore salutis, abhorrent

speque fideque deum sponsa mercede sequuntur,

170 quam referet certus non desperantibus auctor,

si modo non vincant vacuis praesentia rebus,

quaeque videt spernat, quae non videt ut mereatur

secreta ignitus penetrans caelestia sensus.

namque caduca patent nostris, aeterna negantur

175 visibus; et nunc spe sequimur,quod mente videmus,

spernentes varias, rerum spectacula, formas

et male corporeos bona sollicitantia visus.

attamen haec sedisse illis sententia visa est,

tota quibus iam lux patuit verique bonique,

180 venturi aeternum saecli et praesentis inane.

At mihi, non eadem cui gloria, cur eadem sit

fama? fides voti par est, sed amoena colenti,

nunc etiam et blanda posito locupletis in acta

litoris, unde haec iam tam festinata locorum

185 invidia est? utinam iustus me carpere livor

incipiat: Christi sub nomine probra placebunt,

non patitur tenerum mens numine firma pudorem,

et laus hic contempta redit mihi iudice Christo.

Ne me igitur, venerande parens, his ut male versum

190 increpites studiis neque me vel coniuge carpas

vel mentis vitio: non anxia Bellerophontis

mens est nec Tanaquil mihi, sed Lucretia coniunx,

nec mihi nunc patrii est, ut visa, oblivio caeli,

qui summum suspecto patrem, quem qui colit unum,

195 hic vere memor est caeli, crede ergo, pater, nos

nec caeli inmemores nec vivere mentis egentes,

humanisque agitare locis, studia ipsa piorum

testantur mores hominum; nec enim impia summum

gens poterit novisse deum: sint multa locorum,

200 multa hominum studiis inculta, expertia legum,

quae regio agresti ritu earet? aut quid in istis

improbitas aliena nocet? quod tu mihi vastos

Vaseoniae saltus et ninguida Pyrenaei

obicis hospitia, in primo quasi limine fixus

205 Hispanae regionis agam nec sit locus usquam

rure vel urbe mihi, summum qua dives in orbem

usque patet mersos spectans Hispania soles.

sed fuerit fortuna iugis habitasse latronum,

num lare barbarico rigui mutatus in ipsos,

210 inter quos habui, socia feritate colonos?

non recipit mens pura malum neque levibus haerent

inspersae fibris maculae: si Vascone saltu

quisquis agit purus sceleris vitam, integer aeque

nulla ab inhumano morum contagia ducit

215 hospite, sed mihi cur sit ab illo nomine crimen,

qui diversa colo, ut colui, loca iuncta superbis

urbibus et laetis hominum celeberrima cultis?

ac si Vasconicis mihi vita fuisset in oris,

cur non more meo potius formata ferinos

220 poneret, in nostros migrans, gens barbara ritus?

Nam quod in cversis habitacula ponis Hibera

urbibus et deserta tuo legis oppida versu

montanamque milli Calagorrim et Birbilim acutis

pendentem scopulis eodemque iacentis Hilerdac

225 exprobras, velut his habitem laris exul et urbis

extra hominum tecta atque vias; — an credis Hiberae

has telluris opes, Hispani nescius orbis,

quo gravis ille poli sub pondere constitit Atlans,

ultima nunc eius mons portio metaque terrae,

230 discludit bimarem celso qui vertice Calpen?

Birbilis huic tantum, Calagorris, Hilerda notantur,

Caesarea est Augusta cui, Barcinus amoena

et capite insigni despectans Tarraco pontum?

Quid numerem egregias terris et moenibus urbes,

235 quas geminum felix Hispania tendit in aequor,

qua Betis Oceanum Tyrrhenumque auget Hiberus,

lataque distantis pelagi divortia conplet,

orbe suo finem ponens in limite mundi?

anne tibi, o domine inlustris, si scribere sit mens,

240 qua regione habites, placeat reticere nitentem

Burdigalam et piceos malis describere Boios?

cumque Maroialicis tua prodigis otia thermis

inter et umbrosos donas tibi vivere lucos,

laeta locis et mira colens habitacula tectis:

245 nigrantesne casas et texta mapalia culmo

dignaque pellitis habitas deserta Bigerris?

quique superba tuae contemnis moenia Romae

consul, arenosas non dedignare Vasatas?

vel quia Pictonicis tibi fertile rus viret arvis,

250 Raraunum Ausonias heu devenisse curules

conquerar, et trabeam veteri sordescere fano;

quae tamen augusta Latiaris in urbe Quirini

Caesareas inter parili titulo palmatas

fulget inadtrito longum venerabilis auro,

255 florentem retinens meriti vivacis honorem.

aut eum Lucani retinens culmine fundi,

aemula Romuleis habitans fastigia tectis,

materiam praebente loco, qui proxima signat,

in Condatino dicetis degere vieo?

260 Multa iocis pateant, liceat quoque ludere fictis;

sed lingua mulcente gravem interlidere dentem,

ludere blanditiis mentibus et male dulces

fermentare iocos satirae mordacis aceto

saepe poetarum, numquam decet esse parentum,

265 namque fides pietasque petunt, ut, quod mala nectens

insinuat castis fama auribus, hoc bona voti

mens patris adfigi fixumque haerescere cordi

non sinat, et vulgus scaevo rumore malignum

ante habitos mores, non semper flectere vitam

270 crimen habet: namque est laudi bene vertere, eum me

inmutatum audis, studium officiumque require.

si pravo rectum, si relligiosa profanis,

luxurie parcum, turpi mutatur honestum,

segnis, iners, obscurus ago, miserere sodalis

275 in mala perversi: blandum licet ira parentem

excitet, ut lapsum rectis instauret amicum

moribus et monitu reparet meliora severo.

At si forte itidem, quod legi et quod sequor, audis,

corda pio vovisse deo venerabile Christi

280 imperium docili pro credulitate sequentem,

persuasumque dei monitis aeterna parari

praemia mortali damnis praesentibus empta,

non reor id sancto sic displicuisse parenti,

mentis ut errorem credat sic vivere Christo,

285 ut Christus sanxit, iuvat hoc nec paenitet huius

erroris, stultus diversa sequentibus esse

nil moror, aeterno mea dum sententia regi

sit sapiens, breve, quidquid homo est, homo corporis aegri,

temporis occidui et sine Christo pulvis et umbra:

290 quod probat aut damnat tanti est, quanti arbiter ipse.

ipse obit atque illi suus est comitabilis error

cumque suo moriens sententia iudice transit.

Et nisi, dum tempus praesens datur, anxia nobis

cura sit ad domini praeceptum vivere Christi,

295 sera erit exutis homini querimonia membris,

dum levia humanae metuit convicia linguae,

non timuisse graves divini iudicis iras:

quem patris aeterni solio dextraque sedentem,

omnibus impositum regem et labentibus annis

300 venturum, ut cunctas aequato examine gentes

iudicet et variis referat sua praemia gestis,

credo equidem et metuens studio properante laboro,

si qua datur, ne morte prius quam crimine solvar.

Huius in adventum trepidis mihi credula fibris

305 corda tremunt gestitque anima id iam cauta futuri,

praemetuens, ne vineta aegris pro corpore curis

ponderibusque gravis rerum, si forte recluso

increpitet tuba vasta polo, non possit in auras

regis ad occursum levibus se tollere pinnis,

310 inter honora volans sanctorum milia caelo,

qui per inane levis neque mundi conpede vinctos

ardua in astra pedes facili molimine tollent

et teneris vecti per sidera nubibus ibunt,

caelestem ut medio venerentur in aere regem

315 claraque adorato coniungant agmina Christo.

Hic metus est, labor iste, dies ne me ultimus atris

sopitum tenebris sterili deprendat in actu,

tempora sub vacuis ducentem perdita curis,

nam quid agam, lentis si, dum coniveo votis,

320 Christus ab aetheria mihi proditus arce coruscet

et, subitis domini caelo venientis aperto

praestrictus radiis, obscurae tristia noctis

suffugia inlato confusus lumine quaeram?

Quod mihi ne pareret vel diffidentia veri,

325 vel praesentis amor vitae rerumque voluptas

curarumque labor, placuit praevertere casus

proposito et curas finire superstite vita

communemque adeo ventura in saecula rebus

expectare trucem securo pectore mortem.

330 Si placet hoc, gratare tui spe divite amici:

si contra est, Christo tantum me Inique probari.